Çoğu Windows kullanıcısı gibiyseniz, Görev Yöneticisi’ni ancak bir şeyler ters gittiğinde açıyorsunuzdur. Bir uygulama kilitlenmiş olabilir ya da bilgisayar fanları aniden son hızda dönmeye başlamıştır. Oysa Görev Yöneticisi, yalnızca acil durumlar için tasarlanmış bir araç değil. Sistemi anlamanıza, sorunları takip etmenize, donanım sağlığını izlemenize ve hatta uygulamaların kaynak kullanımını ayarlamanıza yardımcı olabilecek pek çok özellikle dolu. Bilgisayarınızı hangi amaçla kullanırsanız kullanın, Görev Yöneticisi’nin gerçek gücünü bilmek size ciddi avantaj sağlayacaktır.
Varsayılan olarak Görev Yöneticisi; CPU, bellek, disk ve ağ kullanımı gibi temel verileri gösterir. Ancak hepsi bu değil. Sütun başlıklarına sağ tıklayarak GPU, Güç kullanımı, Yayımcı adı, PID gibi daha pek çok ek sütunu görünür hale getirebilirsiniz.
Bu ekstra sütunlar, sisteminizin tam olarak ne yaptığını daha net görmenizi sağlar. Örneğin bir uygulama GPU’yu beklenmedik şekilde tüketiyorsa ya da gereksiz yere yüksek güç harcıyorsa bunu anında fark edebilirsiniz. Aynı şey Ayrıntılar sekmesi için de geçerli. Burada I/O okuma, I/O yazma ve I/O diğer sütunlarını açarak uygulamaların disk üzerinde ne kadar işlem yaptığını takip edebilirsiniz.
Uygulama ve programların yanı sıra Görev Yöneticisi birçok sistem sürecini ve arka plan hizmetlerini de gösterir. Bunların çoğu adından kolayca anlaşılır; ancak bazıları rastgele harf dizileri gibi görünebilir. İsmi bir ipucu vermiyorsa, sürece sağ tıklayıp “Çevrimiçi ara” seçeneğini kullanabilirsiniz. Böylece tarayıcınızda o sürece dair bilgiler açılır ve bunun zararlı mı yoksa normal bir Windows bileşeni mi olduğunu anlayabilirsiniz.
Aynı menüde yer alan “Dosya konumunu aç” seçeneği de oldukça işlevsel. Bir uygulamanın bilgisayarınıza tam olarak nereye kurulduğunu öğrenmek istediğinizde çok işinize yarar. Ayrıca tanımadığınız bir programın kaldırıcısını bulmak veya sistemde neler yaptığını incelemek istediğinizde de bu yöntem ideal.
Windows kullanırken masaüstünün donması, görev çubuğunun kaybolması veya Dosya Gezgini’nin yüklenip kalması gibi garip sorunlarla karşılaşabilirsiniz. Böyle anlarda çoğu kullanıcı bilgisayarı tamamen yeniden başlatmayı tercih eder, oysa her zaman buna gerek olmaz.
Windows Gezgini; masaüstü, görev çubuğu ve Dosya Gezgini’nin çalışmasını sağlayan süreçtir. Bu bileşenlerden biri sorun çıkarmaya başladığında Görev Yöneticisi’nden Windows Gezgini sürecini yeniden başlatarak sistemi normale döndürebilirsiniz. Yapmanız gereken tek şey: Windows Gezgini > Sağ tık > Yeniden başlat.
Bazı durumlarda belirli bir uygulamanın sistem kaynaklarına daha fazla ihtiyaç duyduğu olur. Örneğin bir video düzenleme yazılımı tüm performansa ihtiyaç duyabilir veya bir oyun oynarken arka plandaki uygulamaların geri planda kalmasını isteyebilirsiniz. Böyle durumlarda Görev Yöneticisi üzerinden Windows’a ilgili uygulamaya daha fazla kaynak ayırmasını söyleyebilirsiniz. Bu özellik özellikle düşük CPU ve RAM’e sahip bilgisayarlarda oldukça işe yarar.
Görev Yöneticisi’nde Ayrıntılar sekmesine geçin, ilgili sürece sağ tıklayın ve Önceliği ayarla seçeneğini kullanın. Burada Düşük’ten Gerçek zamanlı’ya kadar pek çok seçenek bulunur. Daha yüksek bir öncelik, Windows’un işlem gücünü o uygulamaya yönlendirmesini sağlar; daha düşük bir öncelik ise tam tersini yapar.
Bilgisayarı oyun, yaratıcı işler veya grafik yoğun uygulamalar için kullanıyorsanız GPU sıcaklığını takip etmek oldukça önemlidir. Güzel olan şu ki, üçüncü taraf bir uygulamaya ihtiyacınız yok. Görev Yöneticisi’nin Performans sekmesinde GPU’ya tıklayarak ekran kartınızın anlık sıcaklığını görebilirsiniz. Bu sayede olası ısınma sorunlarını erkenden fark edebilirsiniz.
Ayrıca Görev Yöneticisi, Başlangıç uygulamaları sekmesinde Son BIOS zamanı bilgisini de gösterir. Bu sayı, Windows’un yüklenmeye başlamasından önce sisteminizin donanımı başlatmasının kaç saniye sürdüğünü gösterir. Normalden daha yüksek değerler, yavaş çalışan bir donanım veya gözden geçmeniz gereken bir BIOS ayarına işaret edebilir.
Görev Yöneticisi’nin modern tasarımı kullanışlıdır, ancak eski görünümü tercih ediyorsanız yine de geri döndürebilirsiniz. Win + R tuşlarına basıp Çalıştır penceresine taskmgr -d yazıp Enter’a basmanız yeterli. Bu görünümde şeffaflık veya koyu mod desteği yoktur, dolayısıyla biraz nostaljik gelebilir.
Eğer Görev Yöneticisi’ni sistem kaynaklarını izlerken her zaman görünür tutmak istiyorsanız, bunu üstte sabitleyebilirsiniz. Bunun için Görev Yöneticisi içinde Ayarlar > Genel > Pencere yönetimi > Her zaman üstte seçeneğini etkinleştirmeniz yeterli.
Görev Yöneticisi görünüşte sıkıcı bir araç gibi dursa da, gerçek potansiyelini öğrendiğinizde bilgisayar yönetiminin vazgeçilmez parçalarından biri haline gelir. Ne kadar çok keşfederseniz, PC’nizi yönetirken kendinizi o kadar güvende hissedersiniz. (chip)
